Wie verhuist van Den Haag naar Amsterdam, merkt het op de volgende aanslag: de wegenbelasting daalt, terwijl er aan de auto niets veranderd is. Dat komt door de provinciale opcenten, een opslag die elke provincie zelf vaststelt bovenop het deel dat naar het Rijk gaat. In dit artikel lees je hoe die opslag werkt, wat de verschillen in 2026 zijn en waarom ze bij zware auto's flink kunnen oplopen.
Wat zijn provinciale opcenten precies?
De motorrijtuigenbelasting (MRB) bestaat uit een rijksdeel en een provinciaal deel. Het rijksdeel is overal in Nederland gelijk en hangt af van het gewicht en de brandstof van je auto. Het provinciale deel is de opslag die provincies gebruiken om onder meer wegen, openbaar vervoer en natuur te financieren. Elke provincie bepaalt jaarlijks hoeveel 'opcenten' ze heft.
Het woord zegt het eigenlijk al: een opcent is een honderdste deel van een vaste grondslag. Die grondslag is een oude tabel (gebaseerd op de tarieven van 1995) waarin per gewichtsklasse een jaarbedrag staat. Heft een provincie 90 opcenten, dan betaal je 90% van dat grondbedrag extra. De grondslag wordt berekend op het lege gewicht van de auto, dus de massa rijklaar min 100 kg.
Waar je woont, telt
Bepalend is het adres waarop je in de Basisregistratie Personen staat ingeschreven, niet waar je de auto meestal parkeert. Verhuis je naar een andere provincie, dan past de Belastingdienst het bedrag automatisch aan zodra je nieuwe adres bekend is. Voor bestelauto's van ondernemers geldt een uitzondering: daarover betaal je geen provinciale opcenten.
De opcenten per provincie in 2026
De verschillen zijn groter dan veel mensen denken. In 2026 heft Zuid-Holland met 104,4 de hoogste opcenten, Noord-Holland met 82,1 de laagste. De tabel hieronder laat zien wat dat betekent voor een gewone benzineauto met een massa rijklaar van 1.300 kg. Het rijksdeel is in alle gevallen € 116,05 per kwartaal; alleen het provinciale deel verschilt.
| Provincie | Opcenten 2026 | Per kwartaal | Per jaar |
|---|---|---|---|
| Zuid-Holland | 104,4 | € 188 | € 752 |
| Gelderland | 98,3 | € 184 | € 736 |
| Groningen | 95,7 | € 182 | € 728 |
| Fryslân | 92,1 | € 179 | € 716 |
| Drenthe | 92,0 | € 179 | € 716 |
| Limburg | 88,5 | € 177 | € 708 |
| Noord-Brabant | 87,0 | € 176 | € 704 |
| Utrecht | 86,4 | € 175 | € 700 |
| Flevoland | 84,7 | € 174 | € 696 |
| Zeeland | 84,4 | € 174 | € 696 |
| Overijssel | 82,2 | € 172 | € 688 |
| Noord-Holland | 82,1 | € 172 | € 688 |
Voor deze middelgrote auto is het verschil tussen de duurste en de goedkoopste provincie dus € 64 per jaar. Dat lijkt beperkt, maar het loopt op naarmate de auto zwaarder wordt, omdat de grondslag per gewichtsklasse stijgt.
Rekenvoorbeeld: zo bereken je het provinciale deel
Stel, je rijdt een benzineauto met een massa rijklaar van 1.300 kg en je woont in Zuid-Holland. Zo loopt de berekening (schatting):
- Gewicht bepalen. De massa rijklaar staat in veld G van je kentekencard: 1.300 kg. Voor de grondslag van de opcenten telt het lege gewicht: 1.200 kg.
- Grondslag opzoeken. In de tabel van 1995 hoort bij 1.200 kg een jaarbedrag van € 276,72. Per kwartaal is dat € 69,18.
- Opcenten toepassen. € 69,18 × 104,4 / 100 = € 72,22 per kwartaal.
- Rijksdeel optellen. € 116,05 + € 72,22 = € 188,27. De Belastingdienst rondt af naar beneden op hele euro's: € 188 per kwartaal.
Woon je met dezelfde auto in Noord-Holland, dan wordt het provinciale deel € 56,80 en kom je uit op € 172 per kwartaal. Je hoeft dit niet met de hand te doen: in de wegenbelasting-rekenhulp vul je je kenteken in en kies je de provincie.
Bij zware en elektrische auto's tikt het harder aan
De grondslag van de opcenten stijgt boven de 1.600 kg met ruim € 46 per 100 kg per jaar. Een elektrische auto van 2.000 kg betaalt in 2026 weliswaar 70% van het normale tarief, maar het verschil tussen provincies blijft voelbaar. Zo'n auto kost in Noord-Holland € 252 per kwartaal en in Zuid-Holland € 276. Op jaarbasis is dat € 96 verschil, voor precies dezelfde auto.
Dieselrijders betalen de opcenten alleen over de grondslag, niet over de dieseltoeslag. De relatieve verschillen tussen provincies zijn bij een diesel daarom kleiner, al is het totaalbedrag natuurlijk veel hoger.
Veranderen de opcenten elk jaar?
Ja, provincies stellen het aantal opcenten jaarlijks vast bij hun begroting. Meestal gaat het om kleine aanpassingen voor inflatie, maar soms besluit een provincie tot een grotere stap. Het nieuwe tarief geldt vanaf 1 januari. Ook het rijksdeel wordt elk jaar geïndexeerd. Kijk daarom aan het begin van het jaar even of je bedrag nog klopt met je verwachting; de actuele wijzigingen staan bij de Belastingdienst.
Praktische tips
- Verhuis je? Reken het nieuwe bedrag alvast uit, zodat je niet verrast wordt door een hogere of lagere aanslag.
- Kies je een nieuwe auto? Let op de massa rijklaar. In een provincie met hoge opcenten kost elke extra 100 kg je meer dan elders.
- Zet de auto niet op een ander adres om te besparen. Het kenteken moet op naam staan van degene die de auto echt gebruikt; constructies met een familielid in een goedkopere provincie kunnen problemen geven met je verzekering.
- Controleer je aanslag. Staat er een oude provincie op na een verhuizing, neem dan contact op met de Belastingdienst.
Kort samengevat
- De provinciale opcenten zijn een opslag die elke provincie zelf vaststelt bovenop het rijksdeel van de wegenbelasting.
- In 2026 varieert het aantal opcenten van 82,1 (Noord-Holland) tot 104,4 (Zuid-Holland).
- Voor een benzineauto van 1.300 kg scheelt dat € 64 per jaar; bij zwaardere auto's meer.
- Je woonadres bepaalt welke provincie geldt, niet de plek waar je parkeert.
- Bestelauto's van ondernemers betalen geen provinciale opcenten.
De bedragen in dit artikel zijn schattingen op basis van de tarieven van 2026 en geen belasting-, juridisch of financieel advies. De aanslag van de Belastingdienst is altijd bepalend.